เช้าวันที่ 17 สิงหาคม 2026 ข่าวเรื่องพะยูนของฝั่งอันดามันไม่ได้มาในรูปของความตึงเครียด แต่มาในรูปของแผนที่การใช้ทะเลที่ชัดขึ้น กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งยกระดับโครงการ SAVE OUR DUGONG โดยกำหนด 12 พื้นที่เสี่ยงใน 5 จังหวัดฝั่งอันดามัน เพื่อให้เรือ ชุมชนชายฝั่ง และพะยูนใช้ทะเลเดียวกันได้อย่างปลอดภัยขึ้น.[ref:1][ref:2]
เสน่ห์ของมาตรการชุดนี้คือมันไม่ใช่ถ้อยคำราชการที่ไกลตัว แต่เป็นรายละเอียดที่มองเห็นภาพได้ทันที รายงานหลายสำนักตรงกันว่า 12 พื้นที่นี้แบ่งเป็น 6 จุดเสี่ยงจากอุบัติเหตุเรือชน และ 6 จุดเสี่ยงจากการติดเครื่องมือประมง.[ref:1][ref:2] สำหรับคนที่คุ้นกับทะเลแถวภูเก็ตและพังงา ชื่อพื้นที่ที่ถูกระบุอย่าง ท่าเรือรัษฎา ท่าเรือบางโรง และ ช่องระหว่างเกาะยาวน้อย-เกาะยาวใหญ่ ทำให้ข่าวนี้ใกล้ตัวขึ้นทันที เพราะนี่คือเส้นทางน้ำที่มีชีวิตประจำวันจริงอยู่ในนั้น.[ref:1][ref:3]
ทะเลใกล้ฝั่งจะเดินจังหวะช้าลง
หัวใจที่เข้าใจง่ายที่สุดคือเรื่องความเร็วเรือ ในพื้นที่ที่กำหนด จะมีเพดานความเร็ว ไม่เกิน 5 นอตในระยะ 1 กิโลเมตรจากฝั่ง 10 นอตในระยะ 2 กิโลเมตร และ 20 นอตในระยะ 3 กิโลเมตร.[ref:1][ref:2] ถ้าเป็นแนว หญ้าทะเล ซึ่งเป็นแหล่งหากินของพะยูน ความเร็วจะยิ่งนุ่มลงเหลือ 5 นอต และถ้าอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติจะลดลงถึง 3 นอต.[ref:1][ref:2]
รายละเอียดแบบนี้สำคัญมาก เพราะพะยูนไม่ได้อยู่ในทะเลเปิดกว้างตลอดเวลา มันใช้เวลามากกับการกินหญ้าทะเลในน้ำตื้น เงียบ และใกล้ฝั่ง ซึ่งมักเป็นพื้นที่เดียวกับที่เรือเล็ก เรือรับส่ง และชาวประมงใช้ทุกวัน เมื่อมี ทุ่นหรือเครื่องหมายกำหนดแนวทางเดินเรือ เพิ่มขึ้น มาตรการจึงไม่ได้พยายามกันใครออกจากทะเล แต่กำลังจัดจังหวะให้ทุกฝ่ายเคลื่อนตัวเข้าหากันได้ดีขึ้น.[ref:1][ref:3]
เครื่องมือประมงก็ถูกปรับให้เป็นมิตรขึ้น
อีกครึ่งหนึ่งของมาตรการลงไปถึงระดับเชือกและทุ่นเลยทีเดียว ในพื้นที่เสี่ยง 6 จุด จะ ห้ามวางลอบปูเดี่ยวแบบ 1 ทุ่นต่อ 1 ชุด ในแหล่งหญ้าทะเล.[ref:1][ref:3] ถ้าเป็นการวาง ลอบปูพวง 15-20 ลูกต่อ 1 ทุ่น จะต้องใช้ หินหรือถ่วงตะกั่ว เพื่อให้เชือกตั้งตรง ลดโอกาสที่เชือกจะลอยพันสัตว์ทะเลที่ผ่านเข้ามา.[ref:2][ref:3]
นอกจากนี้ยังมีการระบุว่า อวนจมปูจะถูกห้ามในพื้นที่หญ้าทะเล.[ref:2][ref:3] หากใช้อวนได้ในพื้นที่ที่อนุญาต ชาวประมงก็ต้อง เฝ้าติดตามหลังวางอวน เพื่อลดความเสี่ยงที่พะยูนจะติดเครื่องมือ.[ref:1][ref:2] ส่วน อวนลอยจับปลาขนาดใหญ่ รวมถึงอวนที่ใช้กับปลากะพง ก็ต้องอยู่นอกแนวหญ้าทะเล และ ห่างจากขอบแหล่งหญ้าทะเลอย่างน้อย 1 กิโลเมตร.[ref:1][ref:2]
ความน่าสนใจของข่าวนี้จึงอยู่ที่ความเป็นรูปธรรม เราเห็นได้เลยว่ามาตรการไม่ได้หยุดอยู่ที่คำว่า “อนุรักษ์” แต่ลงมาถึงทุ่น เชือก ความเร็วเรือ และวิธีวางอุปกรณ์จริงบนผิวน้ำ สำหรับชุมชนชายฝั่ง นี่คือภาษาที่ใช้งานได้ในชีวิตประจำวัน
เหตุผลที่มาตรการต้องขยับตอนนี้
Khaosod English รายงานว่า ตลอด 10 ปีที่ผ่านมา มีพะยูนเกยตื้น 209 ตัว ทำให้หน่วยงานต้องยกระดับมาตรการอย่างจริงจัง.[ref:2] เฉพาะ ปีงบประมาณ 2026 ก็มีรายงาน พะยูนเกยตื้น 15 ตัว แล้ว และในจำนวนนั้นมี 5 กรณีที่เชื่อมโยงกับกิจกรรมของมนุษย์ ได้แก่ อุบัติเหตุทางเรือ 2 กรณี การติดเครื่องมือประมง 2 กรณี และขยะทะเล 1 กรณี.[ref:1][ref:2]
รายงานของ The Nation ยังอ้างคำของ พิณศักดิ์ สุรัสวดี อธิบดีกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ว่าเป้าหมายคือการลดการตายของพะยูนจากกิจกรรมของมนุษย์ให้เหลือศูนย์ โดยไม่ตัดขาดวิถีประมงหรือการสัญจรทางน้ำของชุมชน.[ref:1] นั่นทำให้โครงการนี้มีน้ำเสียงที่น่าฟัง เพราะมันเป็นการชวนจัดระเบียบการใช้ทะเล มากกว่าการออกกติกาเพื่อห้ามอย่างเดียว
หกเดือนต่อจากนี้คือช่วงสร้างนิสัยใหม่
อีกข้อมูลที่น่าเก็บไว้คือ มาตรการด้านการเดินเรือและการปรับเครื่องมือประมงถูกคาดว่าจะ เริ่มใช้ภายใน 6 เดือน.[ref:1][ref:3] ช่วงเวลานี้สำคัญ เพราะเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการเรือ ชาวประมง และหน่วยงานท้องถิ่นค่อย ๆ ปรับตัวไปพร้อมกัน
สำหรับฝั่งอันดามัน ข่าวนี้จึงให้ความรู้สึกดีอย่างประหลาด มันคือการดูแลทะเลผ่านสิ่งเล็ก ๆ ที่ทำได้จริง—ลดคันเร่งให้พอดี จัดเชือกให้ตรง วางอุปกรณ์ให้ปลอดภัย และช่วยกันมองว่าทะเลตื้นกับแหล่งหญ้าทะเลไม่ใช่แค่ทางผ่าน แต่เป็นบ้านของพะยูนด้วย
ถ้าใครพบพะยูนบาดเจ็บ ติดเครื่องมือ หรืออยู่ในอันตราย ช่องทางแจ้งเหตุที่ระบุไว้ชัดเจนคือ สายด่วน 1362.[ref:1] บางครั้งการเริ่มต้นดูแลทะเลให้นุ่มนวลขึ้น ก็อาจเริ่มจากเรือที่ช้าลงเพียงนิดเดียว และสายตาที่ใส่ใจขึ้นอีกหน่อย
ยังไม่มีความคิดเห็น มาเป็นคนแรกที่ร่วมแบ่งปันความคิดกัน