สี่สิบศาลเจ้า หนึ่งคืนประวัติศาสตร์: ภูเก็ตจัดขบวนแห่เทพยามค่ำคืนเป็นครั้งแรก

คืนวันอาทิตย์ที่ 11 ตุลาคม 2026 เวลายี่สิบนาฬิกา ลมทะเลบริเวณสะพานหินพัดเอาสิ่งที่ภูเก็ตไม่เคยเห็นมาก่อนมาถึง นั่นคือขบวนแห่เทพยามค่ำคืนครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของเทศกาลกินเจ โดยมีศาลเจ้าถึงสี่สิบศาลร่วมเดินขบวนผ่านเมืองภูเก็ตพร้อมกัน [ref:4]

ชาวบ้านเรียกขบวนนี้ว่า "แหมสีอิ้วเก้ง" — ขบวนแห่ที่จัดขึ้นกลางแสงโคมแทนแสงแดดยามบ่าย — จัดโดยสมาคมศาลเจ้าจังหวัดภูเก็ตเป็นครั้งแรกในปีนี้ เปลี่ยนย่านเมืองเก่าให้กลายเป็นแม่น้ำที่ไหลช้า ๆ ของชาวเมืองในชุดขาว โคมกระดาษสว่างวับ และเสียงประทัดไกล ๆ [ref:4] ทั้งที่คืนเดียวกันนั้นเทศกาลกำลังพร้อมต้อนรับผู้เยี่ยมชมกว่า 140,000 คน และมีมูลค่าการหมุนเวียนราว 1.4 พันล้านบาท [ref:1] แต่ภาพของคืนนี้ไม่เคยมีใครถ่ายไว้ได้ในปีใด ๆ ก่อนหน้า

ครั้งแรกในความทรงจำอันยาวนาน

เทศกาลกินเจ หรือที่ชาวจีนฮกเกี้ยนเรียกว่า "เกี้ยวฉ่าย" จัดขึ้นตั้งแต่คืนขึ้น 1 ค่ำ ถึง 9 ค่ำ ตามปฏิทินจีน ปีนี้เปิดฉากด้วยพิธีปักเสาโกเต็งเมื่อวันที่ 9 ตุลาคม เวลา 17:09 น. แล้วเจ็ดวันเก้าคืนแห่งการกินเจที่ศาลเจ้ากว่าสี่สิบแห่งทั่วจังหวัด [ref:1][ref:2] ขบวนแห่อิ้วเก้งเดิมทีเป็นกิจกรรมกลางวัน สิ่งที่เปลี่ยนไปในปีนี้คือสมาคมศาลเจ้าได้มอบ "กลางคืน" ให้เทพเจ้า โดยเชิญชวนทุกคนใส่ชุดขาว สีแห่งความบริสุทธิ์ตามประเพณี [ref:4]

ก่อนหน้านั้นในเย็นวันเดียวกัน ศาลเจ้าจ้อซูกงนากา ตำบลวิชิต ได้อัญเชิญเทพเจ้าเดินขบวนจากถนนเจ้าฟ้าตะวันตก ผ่านวัดนากา ลงถนนวิรัตนฮงยก ไปสุดสะพานหิน พร้อมพิธีเก็บควันธูปศักดิ์สิทธิ์ก่อนเดินกลับเข้าเมืองภูเก็ต [ref:3] ระหว่างทางมีครอบครัวชาวบ้านตั้งโต๊ะหมู่บูชาหน้าบ้านรอรับขบวน ซึ่งถือเป็นสิริมงคลแก่ชุมชนทั้งย่าน [ref:3]

ภูเก็ตจุดค่ำคืนให้สว่างได้อย่างไร

มองใกล้ ๆ ขบวนอิ้วเก้งคือคลังงานฝีมือ เกี้ยวไม้แบบไท่เปี้ย (Tai Pia) อัญเชิญเทพเจ้า มีร่มพิธีการแบบหนิวซิ่ว (Niu Siu) กางกันแดดกันฝน ส่วนเกี้ยวใหญ่ที่สุดที่เรียกว่าตัวเลี่ยน (Tua Lian) อัญเชิญเกียวองไต่เต้ หนึ่งในเก้าตี๋เจ้าองค์สำคัญของเทศกาล [ref:3] เมื่อแสงโคมส่องในยามค่ำ ทุกพื้นผิวที่ปิดทองยิ่งเปล่งประกายเป็นสองเท่า และถนนที่เคยพลุกพล่านก็เดินช้าลงตามจังหวะฝีเท้าของผู้แบกเกี้ยว

คืนแห่งแสงนี้ยังเข้ากันดีกับปฏิทินที่เต็มไปด้วยพิธีอันงดงาม ทั้งพิธีข้ามสะพานโกยฮั้นที่เชื่อมโยงกับการล้างเคราะห์ร้าย และพิธีไฟโกยห่อยที่ปฏิบัติเพื่อความบริสุทธิ์ทางจิตวิญญาณ [ref:2] ประเทศไทยขึ้นทะเบียนเทศกาลกินเจภูเก็ตเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมมาตั้งแต่ปี 2561 และทุกชั่วคนรุ่นใหม่ก็เขียนบรรทัดของตัวเองเพิ่มลงไปเสมอ [ref:2]

ค่ำคืนที่ยังเหลือให้ตามชม

แสงไฟยังไม่จบง่าย ๆ วันจันทร์ที่ 12 ตุลาคม ศาลเจ้ากวนเต๋กกุน เขตเกาะแก้ว จะจัดขบวนอิ้วเก้งของตนเข้าสู่เมืองภูเก็ต [ref:3] วันศุกร์ที่ 16 ตุลาคม ตั้งแต่ 6 โมงเช้าถึงเที่ยง สำนักงานการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยสำนักงานภูเก็ตจะตั้งโต๊ะรับขบวนจากศาลเจ้าจุ้ยตุ้ยหน้าสำนักงาน เป็นจุดชมที่ดีสำหรับผู้ที่อยากเห็นการร่วมของคนในท้องถิ่นอย่างใกล้ชิด [ref:2] และในคืนวันอาทิตย์ที่ 18 ตุลาคม เทศกาลปิดฉากด้วยพิธีส่งยกเกี้ยวเอี๊ยงเต้และเก้าตี๋เจ้า โดยประเพณีคือส่งยกเกี้ยวเอี๊ยงเต้ขึ้นสวรรค์ราว 22:30 น. พร้อมฝูงชนตลอดถนนถลาง ถนนภูเก็ต และวงเวียนสุรินทร์ [ref:2]

ถ้าสัปดาห์นี้คุณอยู่แถวชายฝั่งอันดามัน ลองใส่ชุดขาว เดินตามแสงโคม และเปิดตาให้กว้างหลังค่ำ คุณกำลังได้ชมปีแรกของประเพณีใหม่ที่ภูเก็ตน่าจะทำซ้ำไปอีกนานหลายสิบปี — และคุณจะบอกได้เต็มปากว่าคุณอยู่ตรงนั้นในคืนแรกที่เทพเจ้าเดินทางยามค่ำคืน